
Giá tổ giống ong dú không đứng yên quanh năm. Có những lúc người bán mềm hơn, dễ thương lượng hơn, và có khi còn chủ động mời.
Điều đáng để ý: những lúc đó gần như luôn trùng với lúc đàn mới về khó sống nhất. Và đó không phải trùng hợp.
Cung và cầu đều lệch cùng một chiều.
Về phía cầu: người mua có kinh nghiệm biết không nên rước tổ về vào mùa xấu, nên họ chờ. Ít người hỏi mua thì giá mềm.
Về phía cung: người bán vẫn có tổ trong vườn, và tổ để đó thì vẫn phải trông. Một số muốn đẩy hàng trước khi vào mùa khó.
Kết quả là đúng lúc rủi ro cao nhất thì giá lại dễ chịu nhất — và người mua lần đầu, vốn chưa biết mùa nào là mùa gì, rất dễ thấy đó là cơ hội.
Giữa mùa mưa dài. Ba thứ cộng lại: đàn ra ngoài ít nên hồi phục chậm sau cú dời chỗ; thùng ẩm liên tục nên dễ mốc, mà mốc trong tổ ong dú gần như không chữa được; và người mua mới thì thấy đàn ra vào thưa lại tưởng đàn hỏng rồi can thiệp lung tung.
Lúc vùng đang hết hoa. Đàn vừa mất một phần lực lượng đi kiếm ăn vì dời chỗ, giờ lại phải kiếm ăn ở nơi không có gì nở. Nó tiêu vào dự trữ ngay từ tuần đầu, và bước vào giai đoạn sau với kho cạn.
Thêm một mùa nữa nếu phải gửi hàng đi xa: đỉnh mùa nóng — kiện hàng nằm trong khoang xe hoặc kho tôn nhiều giờ, và đàn bị bịt cửa thì không điều tiết được.
Đầu mùa hoa của vùng mình. Đàn đang lên quân, và còn cả một mùa dài phía trước để ổn định ở chỗ mới.
Đây cũng là mùa người bán có nhiều tổ đủ tuổi nhất, vì đàn mẹ chia vào lúc nó mạnh. Nên chọn được tổ tốt hơn, dù giá có thể nhỉnh hơn.
Điều cần nhớ: đầu mùa hoa của vùng mình, không phải của vùng người bán. Nếu mua từ tỉnh khác thì mốc quan trọng là khi nào vườn nhà mình bắt đầu có hoa.
Nếu chưa nuôi thì chưa có lịch, nhưng vẫn biết được bằng ba cách:
Hỏi người nuôi trong vùng. Họ biết mùa nào đàn sung, mùa nào chững. Đây cũng là câu hỏi hay để bắt chuyện với người có thể bán tổ cho mình sau này.
Nhìn vườn quanh nhà. Cây ăn trái sắp trổ, cỏ hoa bờ rào bắt đầu nở — đó là dấu hiệu vào mùa.
Hỏi nhà vườn. Người trồng cây biết rõ lịch trổ hoa của vùng, dù họ không nuôi ong.
Đây là dấu hiệu đáng tin hơn mọi cam kết, và nó xuất hiện đúng vào chủ đề này.
Người nuôi thật, khi thấy khách hỏi mua vào mùa xấu, hay tự nói: "Giờ đang mưa, để em hẹn anh đầu mùa sau lấy cho chắc." Họ mất một đơn hôm nay để tránh một đàn hỏng ở nhà người ta — vì nghề này chạy bằng truyền miệng và một đàn chết sau ba tháng thì lan nhanh hơn một lời quảng cáo.
Ngược lại, người giục mua ngay bất kể mùa thì hoặc không biết, hoặc biết mà không nói. Cả hai đều đáng dè chừng.
| Mùa | Giá | Rủi ro cho đàn mới về |
|---|---|---|
| Đầu mùa hoa vùng mình | Nhỉnh hơn | Thấp nhất — nên mua |
| Giữa mùa hoa | Bình thường | Thấp |
| Giữa mùa mưa dài | Mềm | Cao — ẩm, mốc, hồi phục chậm |
| Vùng đang hết hoa | Mềm | Cao — đàn tiêu vào dự trữ ngay |
| Đỉnh mùa nóng (nếu gửi xa) | Tuỳ | Cao — kiện hàng nằm kho nóng |
Không phải là hỏng chắc, nhưng phải cẩn thận hơn bình thường.
Đặt vào chỗ tốt nhất có thể — khô ráo, mát buổi chiều, có mái che thật sự. Chỗ đặt quan trọng hơn hẳn trong mùa xấu.
Tuyệt đối không mở thùng trong những tuần đầu. Đàn đang phải xoay xở với cả cú dời chỗ lẫn mùa khó.
Kiểm đường kiến kỹ hơn — đàn yếu là lúc kiến vào được, và đầu mùa mưa thì kiến dời tổ đi tìm chỗ khô cao ráo, mà cái kệ thùng ong là đúng thứ đó.
Hỏi người bán xem vùng của họ đang mùa gì và họ khuyên gì. Người nuôi thật sẽ nói cụ thể hơn bất kỳ bài viết nào.
Tuỳ vùng và tuỳ người bán, và không có mặt bằng chung. Nhưng phần chênh đó hiếm khi bù nổi rủi ro mất đàn — mua nhầm mùa thì mất nửa năm chứ không mất mỗi khoản chênh.
Vẫn có mùa đàn sung hơn và mùa chững hơn, chỉ là ranh giới không rõ như nơi khác. Cách chắc nhất là hỏi người nuôi trong chính vùng đó — họ biết tháng nào đàn của họ lên quân.
Được nhưng kém hơn đầu mùa, vì đàn mới về chỉ còn một quãng ngắn để ổn định trước khi vào mùa khó. Nếu vẫn mua thì nên chọn tổ mạnh hơn mức bình thường, và chuẩn bị chỗ đặt thật kỹ.
Đàn ong không phải hàng tươi — tổ để lại trong vườn thì vẫn lớn lên và còn chia tiếp, nên chuyện gấp gáp ít khi là thật. Nếu đang là mùa xấu mà người bán vẫn giục thì đó là một dấu hiệu về người bán chứ không phải về cái tổ.
Vẫn phải kiểm đủ: hỏi tổ tách bao lâu rồi, xin mở nắp xem vùng ấu trùng có ô mới đang xây không, nhìn cả khu vườn. Mùa tốt giảm rủi ro của việc chuyển chỗ, nó không nói gì về chất lượng của cái tổ cụ thể mình đang xem.
Tổ không do người bán nuôi thì đã bị chở ít nhất một lần trước khi tới tay mình — và mình không biết nó đã ở đâu, đi qua mấy tay.
Ảnh không chứng minh được gì, và hàng giao tới rồi thì không ai trả lại một thùng ong đã chở mấy trăm cây số. Bảy câu hỏi lọc ra phần lớn rủi ro trước
Người bán tổ ong dú phần lớn tử tế, nhưng năm kiểu tổ dưới đây vẫn được bán ra mỗi ngày — có cái do cố ý, có cái do chính người bán cũng không biết. C
Hướng dẫn mua ong dú cho người mới: xem tổ, đánh giá đàn, giá tham khảo, tránh bẫy và đưa tổ về nhà an toàn.