Chọn chỗ trước rồi mới mua tổ, không phải ngược lại

Gần như ai cũng làm ngược: mua tổ về rồi mới loay hoay tìm chỗ đặt. Đặt tạm một chỗ, vài hôm sau thấy không ổn thì dời.

Mà chỗ đặt là thứ quyết định đàn sống hay chết trong tháng đầu — và dời chỗ sau khi đàn đã ra vào là sai lầm nặng thứ hai.

Vì sao không dời được sau khi đã đặt

Ong ra ngoài lần đầu là chúng ghi nhớ vị trí — vị trí trong không gian, chứ không phải cái thùng.

Dời thùng đi vài mét sau đó thì phần quân đang ở ngoài bay về chỗ cũ, không thấy gì, và bay lòng vòng cho tới kiệt. Đàn mất đúng phần khoẻ nhất.

Nên nguyên tắc: đặt xuống đúng chỗ cuối cùng rồi mới mở cửa. Một lần, không dời.

Điều đó có nghĩa là chỗ ấy phải được chọn xong trước khi tổ về tới nhà.

Chọn chỗ cần thời gian, không chọn trong một buổi

Đây là lý do phải làm trước chứ không làm cùng lúc: mấy thứ quan trọng nhất chỉ lộ ra khi quan sát qua thời gian.

Nắng chiều. Người chọn chỗ buổi sáng thấy chỗ đó râm mát. Chiều tới thì nắng xiên vào, và nắng chiều gay hơn nắng sáng nhiều. Phải ra đứng đúng chỗ đó vào buổi chiều mới biết.

Đường kiến. Ngồi xuống nhìn mặt đất và tường quanh đó, vài lần, vào các giờ khác nhau. Kiến là thứ giết nhiều đàn mới nhất trong tháng đầu, và người mới hầu như không nghĩ tới cho đến khi muộn.

Mưa tạt. Phải đợi một trận mưa có gió mới biết mặt nào bị tạt. Mưa rơi thẳng ít hại bằng mưa tạt ngang liên tục vào một mặt.

Lối đi và chỗ phơi đồ. Nhìn xem người trong nhà đi qua đâu hằng ngày. Đặt cắt ngang lối đi thì ngày nào cũng có người đi xuyên qua dòng bay.

Bốn thứ này cần ít nhất một hai tuần để thấy hết, và đó cũng là lý do nên chọn chỗ trong lúc còn đang tìm mua.

Chuẩn bị xong trước khi tổ về

Ba thứ nên có sẵn tại chỗ, để lúc chở tổ về chỉ việc đặt xuống:

Giá kê hoặc chân thùng. Kê cao khỏi mặt đất — vừa chống ẩm từ nền vừa cắt đường kiến. Dựng sẵn và để vài ngày cho chắc chắn nó vững, đừng dựng vội lúc tổ đang chờ trên xe.

Cách chắn kiến. Có nhiều cách, và nên chuẩn bị trước ít nhất một cách. Sau khi có đàn rồi mới đi làm thì kiến đã kịp tìm ra tổ.

Tấm che nắng. Một tấm đặt cách nóc thùng một khoảng — lớp không khí ở giữa mới là thứ cản nhiệt tốt nhất.

Cái không nên chọn làm chỗ đặt

Sát tường hướng tây. Tường hấp nhiệt cả buổi chiều rồi toả ra suốt đêm.

Dưới cây rụng lá nhiều hoặc có quả rụng. Lá ướt đọng trên nóc thùng, quả rụng thì hút kiến và ruồi.

Chỗ đọng nước sau mưa. Nhìn lúc trời khô thì không thấy được — nên phải xem sau một trận mưa.

Gần chỗ để phân bón, thuốc, hoặc nơi hay phun xịt. Kể cả xịt muỗi trong nhà.

Chỗ chỉ tạm ổn. Đây là cái sai hay gặp nhất — biết là chưa ổn nhưng vẫn đặt, tính dời sau. Không dời được.

Nếu đã lỡ đặt sai chỗ

Không phải hết cách, nhưng phải chấp nhận thiệt hại.

Sửa tại chỗ trước. Phần lớn vấn đề — nắng, mưa tạt, kiến — sửa được mà không cần dời: che nắng, che mưa, chống kiến ở chân thùng. Ưu tiên hướng này.

Nếu buộc phải dời thì dời từng chút, và hỏi người nuôi có kinh nghiệm trong vùng về cách làm — đây là việc của tay và có vài cách khác nhau tuỳ tình huống, không nên tự làm theo bài đọc được.