
Người mới hay sắm mới cả bộ. Nhưng phần lớn thứ cần thì nhà đã có — và mấy món đắt tiền trong các bộ bán sẵn lại là đồ của nghề ong mật, không dùng được cho ong dú.
Vấn đề chỉ nằm ở chỗ: có mấy món tuyệt đối không nên dùng chung.
Tô, khay, bát bằng thép không gỉ hoặc thuỷ tinh. Rửa sạch và phơi khô hoàn toàn trước khi dùng là được.
Thìa, dĩa, que. Dùng để chọc vỡ bọng cho mật chảy xuống. Không cần mua gì đặc biệt.
Rây lọc. Cái rây lọc bột hoặc rây trà đều dùng được — mật chảy ra luôn lẫn mảnh sáp và mẩu nhựa, lọc một lượt là xong.
Lọ thuỷ tinh có nắp vặn. Lọ đựng thực phẩm cũ, rửa kỹ và khô hẳn. Đây lại là chỗ đáng chú ý nhất chứ không phải chỗ tiết kiệm — xem phần dưới.
Dao, kéo, tua vít. Cho việc sửa thùng và gỡ khay thu keo.
Đồ nhựa đã dùng lâu. Nhựa xước thì giữ mùi và giữ bẩn trong các vết xước — mà mật và keo hút mùi rất nhanh. Cái khay vừa đựng thứ khác hôm qua thì hôm nay mật sẽ mang mùi đó.
Nhựa mới, loại dùng cho thực phẩm thì tạm được. Nhưng thép hoặc thuỷ tinh vẫn hơn và cũng không đắt hơn bao nhiêu.
Đồ đã dùng với thứ mùi mạnh. Hộp từng đựng gia vị nồng, dầu, mắm. Rửa kỹ cũng không hết — vật liệu đã ngậm mùi.
Thớt gỗ và đồ gỗ nhà bếp. Gỗ ngậm mùi sâu và không rửa sạch được.
Khăn lau đã dùng với xà phòng có hương. Dùng khăn riêng, giặt bằng nước nóng rồi tráng lại.
1. Khô hoàn toàn trước khi dùng. Đây là quy tắc quan trọng nhất, và nó bị bỏ qua nhiều nhất.
Dụng cụ còn ẩm là đưa nước vào mật — mà mật ong dú vốn nhiều nước nên dễ lên men hơn mật thường. Một cái thìa vừa rửa còn ướt đủ làm hỏng cả mẻ.
«Khô» ở đây là khô thật, để một lúc lâu, không phải lau qua bằng khăn.
2. Đừng dùng xà phòng có hương. Rửa bằng nước nóng rồi tráng lại kỹ, an toàn hơn.
3. Rửa ngay sau khi dùng. Mật và nhất là keo để khô rồi thì rất khó gỡ. Với keo dính tay thì dùng một ít dầu ăn để lau — nước và xà phòng gần như không ăn thua.
| Món | Dùng chung | Điều kiện |
|---|---|---|
| Tô, khay thép hoặc thuỷ tinh | Được | Rửa sạch, khô hẳn |
| Thìa, dĩa, que | Được | Khô hẳn |
| Rây lọc | Được | Khô hẳn |
| Lọ thuỷ tinh nắp vặn | Được | Nắp còn kín, khô hẳn |
| Đồ nhựa cũ, xước | Không | Giữ mùi trong vết xước |
| Đồ từng đựng mùi mạnh | Không | Vật liệu đã ngậm mùi |
| Thớt và đồ gỗ nhà bếp | Không | Gỗ ngậm mùi sâu |
Không phải dụng cụ lấy, mà là lọ để cất.
Công thu một mẻ mật lâu hơn công mua cái lọ nhiều lần. Cất trong lọ không kín hoặc lọ còn ẩm là hỏng cả mẻ.
Ba tiêu chí: nắp vặn kín thật, tối màu hoặc cất chỗ tối, và khô hoàn toàn trước khi rót.
Lọ cũ trong nhà dùng được nếu nắp còn kín. Nắp đã gỉ hoặc gioăng đã chai thì thay — đó là chỗ tiết kiệm sai.
Máy quay mật. Ong dú chứa mật trong bọng nhỏ rời rạc, không có cầu sáp để quay. Ai chào bán máy quay kèm tổ ong dú thì họ đang bán đồ của nghề khác.
Bộ bảo hộ, lưới che mặt. Ong dú không đốt. Một cái mũ và buộc tóc lại là đủ.
Bình xịt khói. Của nghề ong mật, và khói ám vào mật với keo.
Bộ dụng cụ bán sẵn. Phần lớn là đồ ong mật — mua về thì hơn nửa số món không dùng tới.
Chỉ khi dụng cụ còn ẩm hoặc còn mùi. Hai thứ đó thì ảnh hưởng thật — ẩm gây lên men, mùi thì mật hút vào. Sạch và khô thì không có vấn đề gì.
Rửa sạch bằng nước nóng và phơi khô hoàn toàn là đủ cho quy mô nhà. Dùng hoá chất khử trùng thì phải tráng rất kỹ, và nếu không chắc thì đừng — dư lượng còn hại hơn.
Được nếu rửa sạch giữa hai lần, nhưng keo dính và khó rửa hơn nhiều. Nhiều người để riêng một bộ nhỏ cho keo cho đỡ phiền.
Nên, hoặc ít nhất rửa sạch và khô hẳn giữa hai lần. Lý do không phải vệ sinh mà là để riêng sản phẩm — mật và keo của hai loài khác nhau, trộn rồi thì không tách lại được.
Phần lớn thì siêu thị hoặc chợ là đủ. Chỉ khay hoặc thanh thu keo là nên tự làm hoặc đặt theo kích thước thùng của mình — thứ đó không có bán sẵn đúng cỡ.
Hai thứ phải có trước khi tổ về, và cũng là hai thứ rẻ nhất trong cả bộ. Nhưng làm sai thì mất đàn — nên đáng biết làm đúng.
Kiến giết nhiều đàn mới hơn mọi nguyên nhân khác cộng lại. Nhưng thứ diệt kiến hiệu quả nhất lại là thứ tuyệt đối không được mang tới gần thùng.
Người mới hay sắm đủ bộ ngay từ đầu, trong khi lần thu mật đầu tiên còn cách đó rất lâu. Ba thứ đủ dùng, và một thứ đắt tiền hầu như không hợp.
Đàn không báo trước khi nó chia. Không có thùng trống sẵn thì hoặc mất tổ mới, hoặc phải nhét tạm vào thứ gì đó — và thùng tạm thường thành thùng chín
Danh sách dụng cụ dài trên mạng phần lớn là của nghề nuôi ong mật. Với ong dú thì gần như không cần gì, và đó là một trong những lý do người ta chọn l
Hướng dẫn mua ong dú cho người mới: xem tổ, đánh giá đàn, giá tham khảo, tránh bẫy và đưa tổ về nhà an toàn.