
Người bán lo phần đóng gói và gửi. Nhưng nửa còn lại thuộc về người nhận — và mấy phút ở bến quyết định nhiều hơn người ta tưởng.
Chuẩn bị chỗ đặt xong hẳn. Giá kê đã dựng, bát nước chống kiến đã có, tấm che nắng đã làm.
Đàn đã bị hành một chuyến dài thì thứ nó cần nhất là được đặt xuống đúng chỗ và để yên — không phải chờ mình dựng giá.
Hỏi người bán ba thứ: chuyến nào, giờ tới, và kiện đánh dấu thế nào.
Chuẩn bị phương tiện chở từ bến về. Mang theo tấm chăn hoặc vải dày để lót đáy, và dây buộc mềm — đừng để tới nơi mới loay hoay.
Đây là điểm quyết định, và cũng là chỗ hay hỏng nhất.
Kiện nằm lại ở bến — nhất là qua đêm hoặc trong nắng — là rủi ro lớn hơn cả quãng đường. Thùng bị bịt cửa thì đàn không điều tiết được nhiệt, và ở bến thì không ai để ý.
Nên ra bến đúng giờ xe tới, không phải «lát nữa ghé».
Nếu bận thì nhờ người khác lấy giúp, và dặn họ ba câu: thùng phải đứng thẳng, lót chăn dưới đáy, và đừng gỡ gì ở cửa tổ.
Nhìn ba thứ, mất chưa tới một phút:
Kiện có bị đặt nằm không. Nhìn dấu chiều đứng người bán đánh — nếu kiện đang nằm hoặc bị chồng đồ lên thì chụp ảnh ngay.
Có mật rỉ ra ngoài không. Dấu hiệu bọng mật đã vỡ trên đường.
Kiện có ướt hoặc móp không.
Phát hiện sau khi xe đi rồi thì khó nói chuyện với nhà xe. Và chụp ảnh tại chỗ — đó là thứ người bán cần khi họ nói chuyện lại với nhà xe.
Nhưng đừng mở kiện ra kiểm ở bến. Chỉ nhìn từ ngoài.
| Lúc | Việc |
|---|---|
| Trước ngày nhận | Chỗ đặt xong hẳn, mang sẵn chăn lót và dây |
| Ra bến | Đúng giờ xe tới — đừng để kiện nằm lại |
| Tại bến | Nhìn chiều đứng, mật rỉ, kiện ướt — chụp ảnh nếu có |
| Chở về | Đứng thẳng, lót đáy dày, đi chậm đoạn xấu |
| Về tới nơi | Đặt đúng chỗ cuối rồi mới mở cửa |
| Sau đó | Để yên hoàn toàn, chỉ nhìn từ xa |
Quãng này ngắn nên hay bị coi nhẹ — mà nhiều ca vỡ bọng mật xảy ra đúng ở quãng chở tay, không phải trên chuyến xe dài.
Lót đệm dày dưới đáy. Cú nảy theo phương thẳng đứng mới là cú làm vỡ bọng — chèn hai bên không thay được.
Buộc theo cả hai chiều để thùng không xoay và không nghiêng.
Đi chậm ở đoạn xấu, đừng cua gấp.
Đừng dừng lại mở ra xem. Cái muốn xem thì lát nữa về nhà xem được.
Đặt xuống đúng chỗ cuối cùng — rồi mới mở cửa. Ong ra ngoài lần đầu là ghi nhớ vị trí; dời sau đó thì phần quân ở ngoài bay về chỗ cũ.
Gỡ lưới bịt cửa nhẹ tay, đừng giật. Nếu người bán bịt bằng băng keo thì càng phải cẩn thận — băng dán vào miệng ống sáp, giật mạnh là kéo theo cả đoạn ống.
Rồi lùi ra ngay, đừng đứng chắn trước cửa tổ.
Về tới lúc trời đã tối thì vẫn đặt và mở luôn — tối thì ong không ra, chúng sẽ ra vào sáng hôm sau và nhận vị trí mới từ đầu.
Về tới giữa trưa nắng thì đặt vào chỗ mát trước, đợi chiều dịu mới mở — đừng để thùng phơi nắng lúc còn bịt cửa.
Việc đúng nhất là không làm gì. Chỉ nhìn từ xa ba thứ:
Có ong ra vào không vào ngày nắng. Ít cũng được — chúng đang định vị.
Có con nào mang cục phấn về không sau vài ngày. Đây là dấu hiệu tốt nhất trong tuần đầu.
Có mật rỉ hoặc mùi chua không. Có thì bọng đã vỡ — để yên hoàn toàn, đàn tự dọn. Đừng mở nắp lau chùi, và gọi báo người bán.
Nhờ người khác lấy giúp ngay, hoặc nhờ nhà xe để kiện ở chỗ mát và ra sớm nhất có thể. Kiện nằm lại là rủi ro lớn hơn cả quãng đường.
Vẫn nhận và mang về đặt đúng chiều — đàn còn cơ hội. Nhưng chụp ảnh và báo người bán ngay, vì họ cần nói chuyện lại với nhà xe cho những chuyến sau.
Bọng vỡ nhẹ thì có khi vài ngày tới vài tuần mới lộ. Nên đừng kết luận sớm, và cũng đừng chờ quá lâu mới báo — nếu thấy mật rỉ hoặc mùi chua thì báo ngay.
Nên — chuyến sáng sớm hoặc đêm, tránh chuyến chạy giữa trưa. Và hỏi luôn xe có chạy thẳng không, hàng có phải nằm lại đâu qua đêm không.
Trong tuần đầu thì chưa. Đàn vừa bị hành một chuyến và đang làm quen chỗ mới. Cái đáng lo là sau một hai tuần vẫn thưa, hoặc có nhiều xác ong trước cửa.
Bận không đi được nên nhờ người nhà hoặc bạn đi lấy. Người đi giúp không biết ba thứ mà chỉ cần sai một là đàn về đã yếu sẵn.
Câu hỏi nghe nhỏ nhưng quyết định nhiều. Mở sai lúc thì đàn mất phần quân khoẻ nhất ngay ngày đầu, mà chủ mới không hề biết.
Phần lớn người mua đến tay không và hẹn giữa trưa cho tiện. Cả hai đều là lý do đàn về nhà đã yếu sẵn.
Danh sách việc trong tháng đầu ngắn tới mức khó tin, và phần lớn nội dung của nó là những việc KHÔNG làm. Đó cũng là phần khó nhất với người mới.
Quãng đường từ vườn người bán về tới sân nhà mình là quãng nguy hiểm nhất đời một đàn ong dú. Và tuần sau đó thì việc đúng nhất phải làm là không làm
Hướng dẫn mua ong dú cho người mới: xem tổ, đánh giá đàn, giá tham khảo, tránh bẫy và đưa tổ về nhà an toàn.