Về tới nhà rồi mở cửa tổ lúc nào

Câu hỏi nghe nhỏ nhưng quyết định nhiều. Mở sai lúc thì đàn mất phần quân khoẻ nhất ngay ngày đầu — và chủ mới không hề biết chuyện đó đã xảy ra.

Việc phải làm trước khi nghĩ tới mở cửa

Đặt thùng xuống đúng chỗ cuối cùng. Không phải chỗ tạm.

Lý do: ong ra ngoài lần đầu là chúng ghi nhớ vị trí trong không gian, không phải ghi nhớ cái thùng. Dời thùng sau đó thì phần quân đang ở ngoài bay về chỗ cũ, không thấy gì, và bay lòng vòng cho tới kiệt.

Nên thứ tự bắt buộc là: đặt xuống đúng chỗ → rồi mới mở cửa. Một lần, không dời.

Quay cửa đúng hướng như ở vườn cũ nếu biết được. Đây là lý do nên chụp một tấm ảnh lúc lấy tổ — về nhà không ai nhớ nổi thùng quay hướng nào.

Để thùng yên ít nhất mấy chục phút. Đàn vừa qua một chuyến xóc, bên trong đang lộn xộn. Đặt xuống rồi mở cửa ngay là thêm một cú động nữa.

Ba tình huống, ba cách

Về tới nơi lúc chiều tối hoặc trời đã tối. Đây là tình huống dễ nhất.

Đặt thùng vào chỗ, để yên một lúc, rồi mở cửa. Trời tối thì ong không ra — chúng sẽ ra vào sáng hôm sau và nhận vị trí mới từ đầu, trong trạng thái đã nghỉ qua một đêm.

Đây cũng là lý do nhiều người nuôi hẹn giao vào chiều tối.

Về tới nơi buổi sáng sớm. Đặt vào chỗ, để yên, rồi mở. Chúng ra dần trong buổi sáng và có cả ngày để nhận đường về.

Về tới nơi giữa trưa nắng. Tình huống khó nhất — và tốt nhất là tránh ngay từ khâu hẹn giờ.

Nếu đã lỡ: đặt vào chỗ mát trước, đừng để thùng phơi nắng lúc còn bịt cửa. Đợi tới chiều dịu rồi mở. Đàn bị bịt cửa giữa trưa là đàn đang không điều tiết được nhiệt — để lâu thêm dưới nắng là nguy hơn cả chuyện mở muộn.

Mở cửa thế nào

Gỡ nhẹ phần bịt, đừng giật. Nếu bịt bằng lưới hoặc vải màn thì gỡ dễ. Nếu người bán bịt bằng băng keo thì gỡ cẩn thận — băng keo dán vào miệng ống sáp, giật mạnh là kéo theo cả cái ống.

Gỡ xong thì lùi ra ngay. Đừng đứng chắn trước cửa tổ nhìn. Những con ra đầu tiên đang định vị, và có người đứng chắn thì chúng loạn.

Đừng mở nắp thùng. Người mới hay muốn nhìn xem bên trong thế nào sau chuyến đi. Đây là lúc tệ nhất để làm việc đó.

Mấy ngày sau đó

Việc đúng nhất là không làm gì cả. Nhưng có ba thứ nên nhìn từ xa:

Ngày đầu sau khi mở: có ong ra vào không. Ít cũng được — chúng đang định vị. Không có con nào ra vào suốt một ngày nắng thì gọi hỏi người bán.

Vài ngày sau: có con nào mang cục phấn ở chân về không. Có phấn về nghĩa là đàn đã bắt đầu làm việc bình thường — đây là dấu hiệu tốt nhất trong tuần đầu.

Xem có mật rỉ ra ngoài thùng hoặc mùi chua không. Nếu có thì bọng mật đã vỡ trên đường. Vẫn để yên hoàn toàn, đàn tự dọn — đừng mở nắp lau chùi, làm vậy chỉ vỡ thêm. Và báo cho người bán biết.

Ngoài ba thứ đó thì đừng mở thùng, đừng dời, đừng cạy cái ống sáp ở cửa tổ. Cái ống đó là cửa nhà do đàn tự xây, không phải rác bám vào thùng.