Nhờ người khác lấy tổ giúp: dặn những gì

Bận không đi được nên nhờ người nhà hoặc bạn đi lấy giúp. Chuyện thường, và thường ổn.

Nhưng người đi giúp không biết ba thứ mà chỉ cần sai một là đàn về tới nhà đã yếu sẵn — và mình sẽ không bao giờ biết vì sao.

Ba thứ họ không biết

1. Thùng phải giữ đúng chiều đứng. Người không nuôi ong nhìn cái thùng gỗ thì thấy là một cái hộp — đặt nằm cho gọn xe là chuyện tự nhiên.

Nhưng trong thùng có bọng mật: những túi mềm đầy mật gắn vào vách bằng keo. Đặt nghiêng hoặc xóc mạnh thì bọng vỡ, mật tràn xuống làm chết cả một lứa non.

Nhìn từ ngoài thùng vẫn nguyên, ong vẫn ra vào. Vài tuần sau đàn mới suy.

2. Cú nảy thẳng đứng mới là cú nguy. Người ta hay chèn hai bên cho khỏi đổ, rồi đặt thùng thẳng lên sàn xe hoặc yên xe.

Phải có lớp đệm dày dưới đáy — chăn, vải gấp nhiều lớp. Chèn hai bên không thay được lớp lót đáy.

3. Cái ống sáp ở cửa tổ không phải rác. Nó là cửa nhà do đàn tự xây. Người không biết thì gỡ đi cho gọn, hoặc giật mạnh băng keo bịt cửa và kéo theo cả đoạn ống.

Dặn thế nào cho họ nhớ

Viết ra giấy, đưa cho họ cầm theo. Dặn miệng thì tới nơi họ quên — lúc đó họ đang lo chuyện khác.

Giấy ghi bốn dòng, ngắn:

Thùng phải đứng thẳng suốt chuyến, không đặt nằm.

Lót chăn dày dưới đáy.

Đừng gỡ cái ống ở cửa tổ.

Chụp một tấm ảnh chỗ người bán đang đặt thùng.

Dòng cuối quan trọng hơn người ta tưởng: tấm ảnh đó cho biết thùng quay hướng nào, và về nhà đặt lại cùng hướng thì đàn đỡ phải làm quen từ đầu.

Việc mình phải làm trước

Người đi giúp không quyết được mấy chuyện này — mình phải chốt trước với người bán:

Giờ hẹn. Sáng sớm hoặc chập tối, tránh giữa trưa. Cửa tổ phải được bịt lúc trời còn tối, khi ong đã về hết — bịt giữa ban ngày là bỏ lại toàn bộ lực lượng đang đi kiếm ăn.

Bịt cửa bằng lưới hoặc vải màn, không bằng băng keo. Nói rõ với người bán. Băng keo dán vào miệng ống sáp, gỡ ra là hỏng cửa tổ.

Tổ nào, tách bao lâu rồi. Chốt trước qua tin nhắn và giữ đoạn tin nhắn đó — người đi giúp không biết hỏi, và cũng không biết tổ nào là tổ mình đã xem.

Trả tiền thế nào. Đừng để người đi giúp phải thương lượng gì.

Đưa họ mang theo gì

Đừng để họ tự xoay ở chỗ lạ. Chuẩn bị sẵn và đưa tận tay:

Một tấm chăn hoặc vải dày để lót đáy.

Dây buộc mềm đủ dài để buộc cả hai chiều.

Thùng carton hoặc sọt vừa khít nếu chở ô tô.

Tờ giấy bốn dòng ở trên.

Và nói trước rằng ong dú không đốt — nếu không thì họ sẽ căng thẳng suốt chuyến, mà căng thẳng thì làm vội.

Khi thùng về tới nhà

Phần này thì mình làm, và làm đúng thứ tự:

Đặt xuống đúng chỗ cuối cùng trước — rồi mới mở cửa. Ong ra ngoài lần đầu là ghi nhớ vị trí; dời sau đó thì phần quân ở ngoài bay về chỗ cũ.

Quay cửa theo tấm ảnh nếu có.

Gỡ lưới nhẹ, đừng giật, rồi lùi ra ngay.

Nhìn xem có mật rỉ ra ngoài thùng hoặc mùi chua không. Có thì bọng đã vỡ trên đường — để yên hoàn toàn, đàn tự dọn, và gọi báo người bán. Đừng mở nắp lau chùi.